การน้าวสายและยิงธนูในลักษณะท่าทางที่ไม่ปลอดภัย

CREDIT : ARCHERY AUSTRALIA

ช่วงที่ผ่านมา ได้มีผู้ให้ความใส่ใจและกังวลใจเพิ่มขึ้นในเรื่องความปลอดภัย มากกว่าเพียงแค่จะมาสนใจว่า วิธีการน้าวสายและยิงธนูทำกันยังไงเท่านั้น การปฏิบัติต่อไปนี้สามารถสร้างความปลอดภัยให้เกิดขึ้นได้ ความกังวลในเรื่องความปลอดภัยนี้มีผลให้ World Archery กำหนดกฎระเบียบในเรื่องนี้ขึ้น เพื่อให้แน่ใจว่าผู้ยิงธนูจะปฏิบัติตามในลักษณะที่ปลอดภัยได้อย่างสม่ำเสมอ

กฎของ World Archery

ข้อ 12.9 – หมวดการยิงและการปฏิบัติ (Shooting and Conduct)

DOS – Director of Shooting หรือผู้อำนวยการยิงจะรับแจ้ง หากมีนักกีฬายิงธนูท่านใดน้าวสายคันธนูหรือใช้เทคนิคในการน้าวสายยิงธนู ซึ่งในความเห็นของกรรมการ หากเกิดอุบัติเหตุ ลั่น หรือ ถูกปล่อยออกไป จะส่งผลให้ลูกธนูพุ่งข้ามแนวเขตพื้นที่ปลอดภัย หรือเกินออกจากพื้นที่ใดใดที่ผู้จัดได้จัดเตรียมไว้เป็นแนวป้องกันเพื่อความปลอดภัย (เช่น พื้นที่ด้านหลัง, ตาข่าย, กำแพง, ฯลฯ) ถ้าหากนักกีฬาคนดังกล่าวยังคงขืน ยืนกรานว่าจะใช้วิธีหรือเทคนิคเดิมในการน้าวสายคันธนู ด้วยเหตุผลในเรื่องของความปลอดภัย ประธานผู้จัด หรือกรรมการผู้ตัดสิน หรือ ผู้อำนวยการยิง สามารถสั่งระงับไม่อนุญาตให้นักกีฬาผู้นั้นยิงโดยทันทีและต้องออกจากสนามไป

มี 2 ส่วนหลักที่ต้องห่วง

  1. ผู้ยิงน้าวสายคันธนูด้วยเทคนิคใดใดที่มีโอกาสทำให้ลูกธนูพุ่งสูง ข้ามเลยเป้า (เพราะน้าวสูง) หรือถ้าหากลูกธนูถูกยิงออกไปโดยบังเอิญ ลูกมีโอกาสพุ่งหลุดออกไปด้านซ้ายหรือขวาของตำแหน่งเป้าที่กำหนดไว้ (เพราะน้าวสายถ่างมาด้านข้างเกินแนวตรงมากไป) หากเกิดอุบัติเหตุลูกหลุดมือด้วยสาเหตุใด เป็นผลทำให้ลูกธนูหันเห บ่ายเบนหลุดออกจากพื้นที่ปลอดภัยที่กำหนดไว้
  1. ผู้ยิงน้าวสายหรือยิงคันธนูโดยมีอุปกรณ์ยื่นเกิน ล้ำไปในส่วนของผู้ยิงคนอื่น ยกตัวอย่างเช่น ในขณะน้าวสาย หรือปล่อยสายยิง Stabiliser หรือ คันธนู ของผู้ยิง ล้ำไปในพื้นที่ช่องยิงของผู้ยิงท่านอื่นที่ยืนติดกันในช่องถัดไป การกระทำเช่นนี้สามารถทำให้ผู้ยิงท่านอื่น วอกแวก และเสียสมาธิ ซึ่งย่อมมีผลกับความปลอดภัยของการยิง

โค้ช, ผู้ฝึกสอน, หรือเจ้าหน้าที่ของชมรมฯ ต้องหมั่นใส่ใจดูแลเรื่องนี้ตั้งแต่ขณะฝึกซ้อม เพื่อให้มั่นใจว่าลูกธนูทุกลูกของผู้ยิงจะถูกยิงออกไปในลักษณะที่ถูกต้อง และไม่สุ่มเสี่ยงต่อความปลอดภัย จนก่อให้เกิดภัย บาดเจ็บแก่ผู้หนึ่งผู้ใด

สาเหตุความเสี่ยงที่จะเกิดอันตราย

  1. ผู้ยิงได้รับคำแนะนำในการสอนมาไม่เพียงพอ และผู้สอนไม่ได้ใส่ใจสอนเรื่องความปลอดภัย
  2. ผู้ยิงใช้เทคนิคในการยิงธนูที่ไม่ถูกต้อง
  3. สาเหตุที่พบบ่อย ผู้ยิงยิงคันธนูที่มีน้ำหนักน้าวสายหนักเกินความสามารถของตัวเอง

จะมีกระบวนการไหนที่ โค้ช, ผู้ฝึกสอน, เจ้าหน้าที่ของชมรมฯ, หรือกรรมการผู้ตัดสินผู้ตัดสิน ใช้เพื่อแก้ไข เรื่องความปลอดภัยนี้

เมื่อสังเกตเห็นว่าผู้ยิงกำลังยิงธนูด้วยลักษณะท่าทางที่ดูเหมือนจะสุ่มเสี่ยง (หรือแม้ อาจจะได้รับคำร้องเรียนจากผู้ยิงธนูท่านอื่น) คุณควรหาทางพิสูจน์ให้แน่ชัดกับผู้ยิงท่านนั้น ว่าเขากำลังยิงในลักษณะท่าทางที่ไม่ปลอดภัยจริงหรือไม่

ยกตัวอย่างเช่น ผู้ยิงอาจจะดูเหมือนเล็งคันขึ้นสูง แต่ปรากฏว่าเขากำลังยิงด้วยธนูที่มีน้ำหนักน้าวสายเบา ซึ่งเป็นผลให้เขาต้องเล็งสูงเพื่อที่จะยิงให้ถึงระยะ

ในกรณีนี้ไม่ถือว่าเป็นการสุ่มเสี่ยงในเรื่องความปลอดภัย

ข้อควรระวังคือ ระยะที่เขากำลังยิง (เพื่อยิงระยะ 70 เมตร ธนูย่อมต้องเงยสูงมากกว่ายิงที่ระยะ 30 เมตร)

HIGH DRAW น้าวสูง

ผู้ยิงยกคันเอียงขึ้นสูงขณะน้าวสายจะทำให้ลูกธนูเชิดไปในมุมองศาเกินแนวระนาบที่ขนานกับพื้น หรือเชิดเงยออกนอกแนวเป้า ในลักษณะนี้ ถ้าเกิดลูกธนูถูกยิงหลุดออกจากมือไปโดยไม่ตั้งใจเป็นอุบัติเหตุ ลูกจะพุ่งสูงข้ามเป้า ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่จะออกนอกพื้นที่ปลอดภัยและเป็นอันตรายได้

ถึงแม้ในสนามยิงธนูบางที่ที่มีพื้นที่เพียงพอจะเผื่อพื้นที่ด้านหลังไว้ในกรณีที่เกิดความผิดพลาด หากแต่การยิงธนูโดยยกคันเอียงขึ้นสูง ในลักษณะดังกล่าว ควรได้รับการแก้ไขโดยทันที การตักเตือน การฝึกสอน และอบรมเทคนิคการยิงในท่าที่ปลอดภัย อย่างถูกวิธี

ทำไมการน้าวสูงมีผลกับความปลอดภัย?

มีการสาธิตโดย World Archery แสดงให้เห็นถึงผลของภัยจากการ ‘น้าวสูง’

คันธนูถูกน้าวสายจนเกือบถึงช่วงน้ำหนักน้าวสูงสุดของคัน และถูกปล่อยยิงในมุมเงยต่างๆ กัน เพื่อเป็นการทดลองสาธิตให้เห็นว่าลูกธนูจะพุ่งออกไปได้ไกลแค่ไหน

High Draw

สภาพอากาศขณะทดสอบ : ไม่มีเมฆ, มีแดด, ลม 6 นอต
ผู้ยิง : สูง 6ฟุต 2”
คันธนู : Hoyt Pro Comp Elite
น้ำหนักน้าวสายที่วัดได้ : 57.9# น้ำหนักน้าวสูงสุด
ลูกธนู : Navigator 430, ความยาวลูก 30.75”, หัวลูกหนัก 120 เกรน, ขนาดปีกลูก 2”

ทดสอบ #1 – มุม 5 องศา, ระยะ 90 เมตร

ทดสอบ #2 – มุม 6 องศา, ระยะ 113.50 เมตร

ทดสอบ #3 – มุม 10 องศา, ระยะ 147.40 เมตร

ทดสอบ #4 – มุม 15 องศา, ระยะ 204.00 เมตร

ทดสอบ #5 – มุม 20 องศา, ระยะ 259.00 เมตร

ทดสอบ #6 – มุม 25 องศา, ระยะ 305.00 เมตร

ตัวอย่างให้เห็นถึงการน้าวสูง

ภาพที่ 1 – ผู้ยิงกำลังน้าวคันที่ 14 องศาเกินตำแหน่งมุมที่ต้องการเพื่อใช้เล็ง ซึ่งถ้าหากลูกถูกปล่อยออกไป อาจส่งให้ลูกธนูข้ามไปตกที่ระยะ 200 เมตรหลังเป้า

ภาพที่ 2 – เต็มระยะน้าวสาย มุมคันธนูอยู่ในตำแหน่งที่เล็ง

ภาพที่ 3 – แสดงให้เห็นตัวอย่างของการน้าวสูงในอีกลักษณะ มือซ้ายของผู้ยิงอาจจะยกคันธนูอยู่ในระดับความสูงเดียวกับสายตาที่มองไปหาเป้า แต่หากมือขวา แขนขวาของผู้ยิงซึ่งน้าวสายลงต่ำมากเกินไป ทำให้มุมของลูกธนูเงยอยู่ในลักษณะที่ไม่ปลอดภัยได้เช่นเดียวกัน มุมของลูกธนูในรูปอยู่ประมาณ 15 องศาเหนือแนวระนาบ

DRAWING OUT OF LINE น้าวออกนอกแนวเป้า

การน้าวคันธนูออกนอกแนวเป้าเกี่ยวเนื่องจากจังหวะที่ผู้ยิงยกคันขึ้นน้าวสายในลักษณะที่เบี่ยงหัวลูกธนูหันชี้ออกนอกแนวเป้า ไปทางซ้าย โดยการถ่างศอกของมือขวาที่น้าวสายออกมาทางด้านข้างมากจนเกินไป ในลักษณะนี้ ถ้าเกิดลูกธนูถูกยิงหลุดออกจากมือไปโดยไม่ตั้งใจเป็นอุบัติเหตุ ลูกจะพุ่งเบี่ยงข้ามช่องยิงไปทางด้านซ้ายหลายช่องยิง

การน้าวสายหรือผลสืบเนื่องจากการน้าวสายปล่อยยิงลักษณะนี้ อุปกรณ์ธนูของผู้ยิงหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของร่างกายผู้ยิงอาจล้ำช่องยิงไปถูกตัวหรือเกี่ยว กระแทกผู้ยิงท่านอื่นที่ยืนอยู่ในช่องถัดไป เป็นผลให้เขาเสียสมาธิ

ประเด็นนี้อาจเป็นปัญหาใหญ่ได้ถ้าหากผู้ยิงนี้ยิงอยู่ในช่องยิงสุดท้าย หรือช่องยิงที่ถัดจากช่องยิงสุดท้าย และผลจากการน้าวสายในลักษณะดังกล่าวอาจเกิดการยิงหลุด ลูกธนูพุ่งออกจากสนามเข้าไปในพื้นที่ด้านข้างที่กำหนดไว้เป็นพื้นที่ของผู้ชม

แม้กระทั่งผู้ยิงจะยืนอยู่ในตำแหน่งช่วงกลางของสนาม ถ้ามีการน้าวสายในลักษณะที่ไม่ปลอดภัยอย่างนี้ ไม่ว่าจะเป็นระหว่างฝึกซ้อม หรือระหว่างแข่งขัน ผู้ยิงต้องได้รับการตักเตือนและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการผู้ตัดสินน้าวสาย โดยทันที

Draw out of line

ตัวอย่างให้เห็นถึงการน้าวออกนอกแนวเป้า

ภาพที่ 1 – ผู้ยิงที่ยืนอยู่ด้านซ้ายถูกกำหนดให้ยิงหน้าเป้าที่ 35 แต่ลักษณะการน้าวสายเบี่ยงไปหน้าเป้าที่ 27 ซึ่งอยู่ห่างออกไปอีก 8 ช่องยิง ประมาณมุม 27 องศาจากแนวเป้าของตนเอง

ในลักษณะดังกล่าว หากคำนวณตามความกว้างของช่องยิงแต่ละช่อง เท่ากับระยะเบี่ยงออกจากเป้าตนเอง 20 เมตร

ภาพที่ 2 – บางส่วนของอุปกรณ์ธนู ยังรุกล้ำเข้าไปในพื้นที่ / ช่องยิงของนักธนูท่านอื่นที่กำลังทำการยิงอยู่ในช่องถัดไป นับตั้งแต่การน้าวสายยิง และ Follow Through จบการปล่อยสาย

เส้นสีแดงแสดงให้เห็นถึงแนวเส้นทึบขาวที่ถูกกำหนดไว้เพื่อแบ่งช่องยิงบนสนาม จะเห็นได้ชัดว่าช่วงจังหวะปล่อยสายยิงส่วนของอุปกรณ์ธนูของผู้ยิงรุกล้ำเข้าไปในช่องยิงของนักธนูที่ยืนติดกันในช่องถัดไป โชคดีที่จังหวะนั้นผู้ยิงด้านซ้ายมือ กำลังน็อคลูกธนูกับสายของตนเอง ถ้าหากบังเอิญผู้ยิงด้านซ้ายมืออยู่ในจังหวะน้าวสายเต็มระยะและหากมีการรุกล้ำเข้าในช่องยิง ย่อมถูกทำให้เสียสมาธิแน่

ในกรณีที่เป็นการแข่ง Field Archery

World Archery มีกฎพิเศษที่เกี่ยวข้องกับการน้าวสายคันธนูเมื่อยิงแข่ง Field Archery

28.5 ขณะที่ผู้ยิงคนใดน้าวสายคันธนู จะต้องไม่ใช้เทคนิคใด ที่ในความเห็นของกรรมการผู้ตัดสินพิจารณาว่า หากเกิดอุบัติเหตุ ลั่น หรือ ถูกปล่อยออกไป จะส่งผลให้ลูกธนูพุ่งข้ามแนวเขตพื้นที่ปลอดภัย หรือเกินออกจากพื้นที่ใดใดที่ผู้จัดได้จัดเตรียมไว้เป็นแนวป้องกันเพื่อความปลอดภัย (เช่น พื้นที่ด้านหลัง, ตาข่าย, กำแพง, ฯลฯ)

ถ้าหากนักกีฬาคนดังกล่าวยังคงขืน ยืนกรานว่าจะใช้วิธีหรือเทคนิคเดิมในการน้าวสายคันธนู ด้วยเหตุผลในเรื่องของความปลอดภัย ประธานผู้จัด หรือกรรมการผู้ตัดสินผู้ตัดสิน หรือ ผู้อำนวยการยิง สามารถสั่งระงับไม่อนุญาตให้นักกีฬาผู้นั้นยิงโดยทันทีและต้องออกจากสนามไป

ผู้ยิงต้องเล็งคันแล้วค่อยน้าวสายไปยังตำแหน่งเป้าที่กำหนดเท่านั้น

DOWN HILL SHOTS การยิงเป้าในตำแหน่งมุมกด

โดยเฉพาะการยิง Down hill หรือการยิงเป้าในตำแหน่งมุมกด ด้วยความกังวลเรื่องความปลอดภัย World Archery ได้มีกฎเฉพาะเจาะจงให้ผู้ยิงจะต้องเล็งคันแล้วค่อยน้าวสายไปยังตำแหน่งเป้าเท่านั้น

ไม่อนุญาตให้ผู้ยิงน้าวคันสูงแล้วค่อยลดคันธนูมาเพื่อเล็งเป้า ผู้ยิงจะต้องน้าวสายในขณะที่ถือคันธนูเล็งไปที่เป้าเท่านั้น